Κατεβαίνεις στο υπόγειο να φέρεις τα χριστουγεννιάτικα στολίδια και σε υποδέχεται αυτή η γνώριμη μυρωδιά. Βαριά, λίγο μουχλιασμένη, σαν παλιό βιβλίο που ξέμεινε σε κελάρι. Τα χαρτόκουτα στη γωνία έχουν μαλακώσει από κάτω και στον τοίχο, κοντά στο δάπεδο, υπάρχει μια σκούρα ζώνη με λευκά άλατα. Έξω, στην αυλή, ο πέτρινος τοίχος που συγκρατεί το χώμα από τον πάνω κήπο είναι υγρός ακόμα και μέρες μετά την τελευταία βροχή.
Πολλοί τα αντιμετωπίζουν ως δύο διαφορετικά προβλήματα. Στην πραγματικότητα συχνά έχουν την ίδια ρίζα: το νερό του εδάφους, που δεν έχει πού να πάει.
Τι κάνει το νερό κάτω από τα πόδια μας
Όταν βρέχει, ένα μέρος του νερού κυλάει στην επιφάνεια και ένα άλλο απορροφάται από το χώμα. Αυτό το δεύτερο κατεβαίνει σιγά σιγά και, όταν συναντήσει έναν τοίχο θεμελίωσης ή έναν τοίχο αντιστήριξης, μαζεύεται πάνω του. Ασκεί πίεση, βρίσκει κάθε μικρή ρωγμή και αρμό, και διεισδύει. Το χώμα που μένει μόνιμα νοτισμένο δίπλα σε έναν τοίχο λειτουργεί σαν βρεγμένο σφουγγάρι που ακουμπά πάνω του συνέχεια.
Τα άλατα που βλέπεις στην επιφάνεια είναι το ίχνος αυτής της διαδρομής. Το νερό περνά μέσα από το υλικό, παίρνει μαζί του διαλυμένα άλατα και, όταν εξατμίζεται, τα αφήνει πίσω. Γι' αυτό η απλή βαφή ή ένα αδιάβροχο χρώμα από την εσωτερική πλευρά σπάνια φέρνει μόνιμο αποτέλεσμα. Το νερό συνεχίζει να έρχεται από την άλλη μεριά.
Η λογική της αποστράγγισης
Η σωστή αντιμετώπιση ξεκινά από έξω. Ο τοίχος που βρίσκεται σε επαφή με το έδαφος χρειάζεται στεγάνωση, αλλά η στεγάνωση από μόνη της δεν αρκεί αν το νερό συνεχίζει να συσσωρεύεται και να πιέζει. Χρειάζεται και ένας δρόμος διαφυγής. Εδώ μπαίνουν τα αποστραγγιστικά υλικά, όπως οι ειδικές μεμβράνες που τοποθετούνται ανάμεσα στον τοίχο και το χώμα και αφήνουν το νερό να κατέβει προς τα κάτω, αντί να μένει κολλημένο στην επιφάνεια. Στη βάση του τοίχου, ένα σύστημα σωλήνων με κατάλληλο υλικό γύρω του μαζεύει το νερό και το απομακρύνει.
Αυτές είναι εργασίες που γίνονται ιδανικά στην κατασκευή. Σε ένα υπάρχον σπίτι σημαίνουν συνήθως εκσκαφή γύρω από τα θεμέλια, και αυτό δεν είναι δουλειά για ερασιτέχνη. Χρειάζεται μελέτη για τις κλίσεις, για το πού θα καταλήξει το νερό και για τη σταθερότητα του εδάφους. Ειδικά στους τοίχους αντιστήριξης, ένας τεχνίτης ή μηχανικός πρέπει να εκτιμήσει την κατάσταση πριν πειράξει κανείς οτιδήποτε.
Υπάρχουν όμως και μικρότερα βήματα που βοηθούν. Έλεγξε πού καταλήγουν οι υδρορροές της στέγης: αν αδειάζουν ακριβώς δίπλα στον τοίχο του υπογείου, κάθε βροχή ποτίζει το πρόβλημα. Φρόντισε το χώμα και τα πλακόστρωτα γύρω από το σπίτι να έχουν κλίση προς τα έξω. Μην ποτίζεις παρτέρια κολλητά στους εξωτερικούς τοίχους. Και μέσα στο υπόγειο, ο καλός αερισμός και ένας αφυγραντήρας μειώνουν τη μυρωδιά, ακόμα κι αν δεν λύνουν την αιτία.
Τα στολίδια, πάντως, καλό είναι να μετακομίσουν σε πλαστικά κουτιά με καπάκι, σε ράφι λίγο πιο ψηλά από το πάτωμα.
